Blog Title: Political and historical review of Macedonia

Цитати од Арбен Џафери - в. Коха

Стратегијата на Бугарија за освојување на териториите на Македонија по Берлинскиот конгрес се развиваше врз идејата за формирање на една Македонија по моделот на Швајцарија, каде што во полна еднаквост би живееле Бугарите, Албанците, Власите, Турците и другите. Механизмот за реализирање на оваа идеја беше ВМРО. Основната идеја или национална доктрина на оваа организација беше со бугарско потекло. Таа имаше два вида структури: внатрешни и надворешни ограноци. Внатрешните дејствуваа во земјите окупирани од Турција, додека надворешните главно во Бугарија.

Надворешните ограноци кои ја уживаа сигурноста и слободата на дејствувањето беа пореволуционерни од оние во внатрешноста, кои, пак, често беа објект на османлиската репресија. Илинденското востание се дигна од надворешните ограноци, додека пак внатрешните се спротивставуваа. Дострелот на ова востание беше формирањето на Крушевската република која што згасна после 15 дена со енергичното навлегување на османлиската војска. Чудно е тоа што османлиската војска главно ги напаѓала влашките улици (во Крушево –з.н.) а словенските не ги чепнала. Некои анализи велат дека идејата за создавање на Македонија била влашка, бидејќи само ова прото-балканско население не стигна да формира сопствена држава. Во Пиринска Македонија, која што денес се наоѓа во составот на Бугарија, според бугарски извори, под изразот “македонски јазик“ се подразбирал влашкиот јазик. Според овие чудни интерпретации, во денешна Македонија на презимињата со суфиксот “ски“ се прилепил влашкиот елемент. Овие тврдења се надоврзуваат на третирањето на романските презимиња – Петреску, Илиеску, Чаушеску, Ионеску итн.

Судирот меѓу надворешните и внатрешните ограноци на ВМРО имаше само една разлика: надворешните барале заедништво со Бугарија, додека внатрешните, после трагедијата и горкото искуство од Крушевската република се определија за независна Македонија. Во суштина меѓу нив немаше разлика за етничката припадност на жителите на територијата што се вика Македонија. Според нив, тие беа Бугари. Ситуацијата се промени кога после Балканските војни и Првата светска војна, днешна Македонија беше окупирана од Србија, којашто почна да ги третира славо-фоните на оваа територија како Срби. Српско-бугарскиот ривалитет за присвојување на овој елемент беше остар во сите периоди на формирањето на овие држави.

Скопие на нож с всички съседи

Георги Коларов, News.bg
В Република Македония посрещнаха двете дати, останали в историята с терористични актове - 9.Х. и 11.Х., на нож с всички съседни страни.
Всъщност и тези две дати разделят македонското общество и така е винаги, когато един терористичен акт остава в историята.
Не може да го одобряват всички, колкото и да е справедлив и да представлява акт на възмездие.
Винаги ще има противници, колкото и да са малко. Не може пострадалите да нямат никакви симпатизанти, ако са живели в обществото.
Така е и с екзекуцията на сръбския крал Александър Караджорджевич и френския външен министър Луи Барту на 9.Х.1934 г.
Тя е осъществена от родения в нашето курортно село Каменица (сега част от Велинград) Величко Керин, с псевдоним Владо Черноземски.
В подготовката на атентата участват организации на поробените хървати и унгарци.
"Усташите" организират всичко до най-малки подробности, ползвайки се от развитата си инфраструктура в Западна Европа.
Тренировките са проведени в унгарския град Янка Пуста. Естествено, трите народа ликуват след успешния акт на възмездие над кръволока Александър. Сърбите обаче скърбят. И тогава, и сега те смятат убития монарх за национален герой.
Разпространяват легендата, че преди да издъхне, със сетни сили е прошепнал: "Чувайте ми Югославию" (Пазете ми Югославия!)
В днешно време към скръбта им се присъединяват и македонизираните (тоест сърбизирани) българи от югозападните краища на земите ни.
А те, заедно със сръбското малцинство в Република Македония, вече са над половината от населението на страната.
И също смятат Александър за герой. И скърцат със зъби, наблюдавайки процесията на българските патриоти, поднасящи венци на гроба на Гоце Делчев и на паметната плоча на Мара Бунева и палещи свещи в църквите "Свети Димитър" и "Свети Спас".
След 8 години, на 11.Х.1942г. един сръбски селянин - колонист от Север, убива български войник, роден на територията на сегашната македонска държава.
Тъй като между временно Методи Шаторов е извадил македонските комунисти от състава на Югославската комунистическа партия и ги е преподчинил на БКП, скопските писатели-фантасти, наричащи себе си "историчари" определят тази дата като начало на въстанието "на македонскиот народ против бугарско-фашистичката окупация"!
На този ден съм виждал заглавия във вестниците, излизащи в Скопие, от типа на "Бугарите-патологични убийци".
По улиците манифестират комунизирани и македонизирани възрастни българи, а също и сърби живеещи в македонската столица, накичени с ордени и медали.
А българите-патриоти си пият ракията в централните кафенета "Фуфо" и "Лондон" и гледат злобно.
Няма как - когато едно общество е разделено отвътре с непреодолими бариери, държавните ръководители да водят единна и последователна външна политика. Това се отнася и за управляващите в Скопие.
В момента те са единни само по отношение на отпора, оказван на Атина относно името на държавата.
Това е така, защото като се започне от кланетата, извършени от гръцките андарти и редовна войска и полиция от началото на ХХ век до ІІ световна война и се стигне до дългогодишното ембарго и затваряне на границата, спрямо гърците са натрупани много негативни нагласи във всички слоеве на македонското общество - както сред българите със съхранено национално самосъзнание, така и сред македонизираните.
А що се отнася до албанското мюсюлманско малцинство, то по традиция има сериозни проблеми с гръцките съседи. Затова скопските ръководители си вдигат рейтинга, като упорстват в запазването на сегашното име на държавата и отхвърлят компромисното предложение на американския посредник Матю Нимиц за "Република Северна Македония".
Единствен бившият премиер Любчо Георгиевски се обяви за приемането на това предложение. Той от една страна не рискува нищо, тъй като вече е излязъл от македонската политика с приемането на българското гражданство.
А от друга, по време на неговото управление, голяма част от македонската икономика беше приватизирана от гръцки компании.
Най-вероятно и той се е облажил от процеса на приватизация. Това обаче не става без поемане на трайни политически ангажименти. И сега явно от Атина му напомнят за тях в нужния момент.
Неговият приемник Никола Груевски обаче все пак отстъпи пред американския натиск по друга линия.
Република Македония призна независимо Косово и с това си навлече гнева на Сърбия. Македонският посланик беше изгонен от Белград, отношенията между двете страни бяха замразени.
Което изобщо не значи, че ще бъдат подобрени отношенията с Албания и с новата държава Косово. Въпреки че в Прищина ликуваха - и македонските българи, и албанците няма лесно да забравят многобройните жертви от войната през пролетта на 2001г.
Още повече, че съвсем наскоро бяхме свидетели на нейни рецидиви в многострадалното село Танушевци, откъдето навремето военните действия се разпространиха по Северо-Западна Македония.
В такава външно-политическа изолация от съседите, би било логично управляващите в Скопие ВМРО-вци да направят всичко възможно за подобряване на отношенията с "големия брат" - какъвто е Република България спрямо Република Македония.
Вместо това обаче ставаме свидетели на поощряване и дори връчване на награди на активисти от ОМО "Илинден", заедно с тези от "Виножито" в Гърция.
На един от тях - Иван Гаргавелов, дори е дадена възможност да хули България и да обвинява българските управляващи в нарушаване на правата на македонското малцинство, което, според него, у нас наброявало два милиона души!
Очевидно пишман-политикът Гаргавелов има предвид всички българи, чиито предци са родени в пределите на географската област Македония.
Интересно, колко от тях е питал дали се чувстват българи или македонци?Аз лично съм с корени от Ново село, Щипско (откъдето са и Тодор Александров и Иван Михайлов) и за мене македонците са измислен народ.
Така смята и огромното мнозинство от тези два милиона. Тук трябва да зададем въпроса към лидерите на скопското ВМРО - какво смятат да правят, ако на управляващите в София (които и да са те) им омръзне някакви политически пигмеи да ги позорят пред Европа?
Как ще се оправят, ако и българската страна им наложи санкции? Имат ли отговор

Поредна фалшификация!

Агенция Фокус
Скопие. Македонски документален филм, посветен на баба Ванга, ще участва във фестивал в Индия, пише днес македонският вестник "Време". Филмът “Като свещ" за “македонската” пророчица, както пише скопското издание, ще участва във фестивал в памет на Махатма Ганди. Лентата била заснета по време на гостуването на театралната трупа „Скръб и утеха" в селата Мосомище и Леска в Пиринска Македония, пояснява "Време".
„Филмът е посветен на култовата балканска пророчица, която е родена в Струмица, но се е преместила в България, в Рупите", е казал режисьорът на филма Тихомир Стояновски. По думите му освен за Ванга филмът говорел за „проблемите на македонците в Пиринска Македония и непризнаването от страна на българските власти". „Във филма има доста изявления на македонци, които искат отваряне на границите и признаване като македонско малцинство в България. Те искат да се сдружават и свободно да говорят с роднините си в Македония", е казал Стояновски.

За пореден път Скопие доказва безсилието си, чрез фалшификации и откровени лъжи по адрес на поредната достойна фигура, по произход от Македония. Невероятната наглост на тези мерзавци, ме принуди да потърся цитати на баба Ванга, засягащи етническия характер на населението на Македония.
"В отговор на въпроса дали България и Република Македония пак ще бъдат заедно, Ванга казва: „Там, дека е текло, пак ке тече“ и „Един народ — една държава“. Отношението си към Република Македония Ванга изразява в две изречения: „Македония е българска земя. Тя не е държава, а част от българската територия.“"

Писмо от Д. Миладинов до Александър Екзарх

20 август 1852, Битоля
Достопочитаеми Александър Екзарх,
Вашето добро име е име за гордост на всички славянобългари в Европейска Турция. Ти привличаш почитта на нашите единородци чрез истинската ти ревност за тях. Пожелавам родолюбивото ти чувство да се разнася като светкавица към всички някога славни, а сега възкръсващи от тинята на невежеството наши единородци, потомци на Илир, на Коледа, на силния Стефан Немановик и на други.
О, какво време, по-сгодно от всякога за съкрушаване железните обръчи на заливащото невежество! Всесияйната северна звезда, предопределена от бога, не е ли всевидима, за да упътва единородците, както някога огненият стълб Моисея?... Сегашното време, през което сякаш ни ръководи ръката на всевишния, не е ли време за възход към златния ни век? Век на просветата? Няма ли страшният гигант на деня да разчупи прогнилия череп на аномалията и да разпръсне мъглата, що спъва напредъка? А пречките за тукашния славянски напредък не са нито малки, нито малко и като последица от другите пречки най-голямата е може би гръцкото духовенство, което е било всякога, е навсякъде и ще бъде интригантска машина против славянския език (ама со име божио не ке дочекает) и според пословицата нужно е „на золтарi зла копачка”. Пиша ти свободно по моя съотечественик и ученик Андроник Д. Йосиф[чев], когото ти препоръчвам като родолюбив и честен.
Нека ми бъде простено да кажа някои наблюдения още от детство. В почти шест осми от Македония, населени от едноезични българи, всички се учат на гръцки и от гърците се наричат гърци с изключение на по-северните славяни, които напредват в славянския език.
Един руски пътешественик по име Виктор Григорович, професор в Казан, много се изненада, като видя славянски книги в Охрид, в моето родно място Струга, в Преспа и пр., като че ли тукашните българи не са били познати на европейските народи, а са били смятани от тях като някакъв друг народ. Когато преподавах Тукидид в Охрид, Григорович възкликна възторжено: „О, ели наши братя сте?” и като че ли бълнуваше и не вярваше, че славянският език ни е майчини прадедовски език. Като стигнахме двамата в родното ми място Струга, вечерта пожела старата ми майка да изпее (богарска песма), която си и записа. И след това ме помоли да напиша граматика на говоримия днес български език, която очакваше във Виена, гдето някои гърчоля и албанци от околните места на родината ни, подбудени от някои, му приписваха несправедливи обвинения, че задигнал книги, а в същност нашите съотечественици му дадоха на драго сърце някои книги. От това разбирам, че „гърците и френците за нищо не не борает”.
Родолюбивейши! Пороят на гръцкия език ще стане за тукашните места неудържим, ако не се вземат силни мерки. Мнозина славянобългари са се учили и се учат в Атина и с течение на времето с езика се оформяват и нравите, и следователно народността се слива с чувствата.
Моят брат, връщайки се това лято от Атина, гдето учи в университета гръцка филология само три години, мина през Атонския манастир Зограф, за да се срещне с йеромонах Партений, който някога бе мой ученик и който напоследък се учи в Русия. Брат ми имал намерение да склони Партения да му помогне да продължи образованието си в Русия по славянска филология. Но засега изкарал само славяно-руска граматика и синтаксис в манастира и се завърна в родното си място. А Партений му дал такова обещание (ако е вярно и това): „Чрез учителската си професия изплати в срок от три години своите лихвоносни дългове (тъй като ние се учихме с пари, взети под лихва), а подир това аз ще имам средства да те изпратя след три години в някой от университетите в Русия.” Оттам брат ми донесе две книги: по черковно пеене на български и едно българско евангелие, които подари на родното ми място Струга, където, както ми пише брат ми, всяка неделя се чете българско евангелие от един свещеник, който знае славянски, за голямо задоволство на слушателите.
По моя подбуда гръцкият учител в Струга, бивш мой ученик, както и поп Йоан, се убедиха да обучават учениците първо на български. Ако имаха на този език книги за подготовка, като буквари, граматики, синтаксиси, аритметики и географии, уверявам ви, че щеше да стане добро начало от най-западна Македония.
„От крепка ръка всички се нуждаем.” Търгуващите там г. г. Петър А. Димисовик и Димитър К. Пагонидис могат да те осведомят за моите скромни чувства на родолюбие и за госпожа Немотията.
Ако някога бъда удостоен с ваш отговор, изпращането на писмата се осигурява чрез господин Д. Пагонидис и Петър Димисовик, като се адресират до кантората в Битоля на братя Роби и синове.
Съм завинаги ваш почитател,
Всецяло ваш:
Димитър Миладинис

Защо ли?

На 7 септември 1913 г. избухва Охридското въстание на българското и албанското население срещу сръбската власт в Македония.
Охридско-Дебърското въстание е съвместна акция на българското и албанското население срещу сръбския режим във Вардарска Македония, установен след Междусъюзническата война 1913 г. Избухва през септември и обхваща Дебърско, Стружко и Охридско. Обединени български и албански чети освобождават Дебър. Начело на въстаниците застава Петър Чаулев, подпомогнат от други дейци на Вътрешната македоно-одринска революционна организация. Въстаниците успяват да прогонят сръбските войски и администрация от Струга. Освобождават и Охрид. Въстанието внася известно безпокойство в Белград и за да не се разрасне още повече, срещу него са изпратени значителни войскови сили и сръбски четници. В помощ на Сърбия се включва и Гърция. Въстаниците отстъпват пред многобройния в количествено отношение и по-добре въоръжен противник въстаниците.
Интересен факт е, че Охридско-Дебърското въстание не се празнува официално в БЮРМ, па дори и сега след разгромяващата победа на т.н. ВМРО на Груевски на последните парламентарни избори. Та нали Груевски претендира, да е наследник на онова славно ВМРО, което подигна българското население да се опълчи срещу сръбския терор и окупация? Явно страха от сръбските господари, продължаващи да управляват чрез разни марионетни партии, е по-силен от зова на предците, за свободна и независима Македония. Слава на достойните охридчани и срам за техните наследници, прегърнали каузата на поробителя!

Цитати од "Солунскиот атентат и заточениците во Фезан" на Павел Шатев

Следниот ден, на 17 април попладнето, Орцето од балконот на куќата (куќа на Антонио Пепе, спроти католич. црква фрла бомба и тоа претставува знак да се струпа војска, која се двнжела од сите улици. Војската надоаѓа. Орце од вториот кат фрла уште две-три бомби, и потоа самиот се застрелува со револвер. Војниците се втурнале да го бодат со штиковите по сета снага, но командантот араб-бимбаши ги запрел, велејќи им дека треба да земат пример од овој бестрашен херој. Помислија, дека ќе се повтори вчерашното, и настана паника. Чаршијата се затвори. Тогаш Турците се наежија, и почнаа да колат секого, што ќе го најдеа на улица, Бугари, Гркоманн и други во Вардарско маало. Милан Арсов бил сведок кога ги носеле труповите на бугарските гробишта, тој ги броел и наброил 65. Ако имало уште 4-5 Грци и 4-5 Евреи, значи сe на сe околу 75-мина.

Асан Фехми паша, валија (сега министер), одел по улиците и ги молел башибозуците да не колат (граѓани), затоа што ќе биде лошо и за турската држава. Тој успеа да ја запре џганта, за да не се втурнат врз населението. Уште во зорите
на 17. полицијата заповеда да се уапсат сите Бугари (повозрасни мажи) во Солун. Од куќите и од аништата ги собираа и ги доведуваа со тепаница во домот на владата, таму набрзина им ги запишуваа имињага. Откако ќе запишеле до 20-мина, ги испраќале во еден соседен двор. Додека поминувале низ ходниците, за да дојдат во дворот, наредените во каре во ходниците војници го траснувале секого по главата со кундаците од пушките и со дрва. Сите Бугари стасаа во дворот со големи викотници и пискотници, со расцепени глави, кој повеќе кој помалку. Јас бев тогаш уапсен во полицискиот дом и бев очевидец на таа срцераскинувачка сцена, и ми беше многу тешко, затоа што и јас бев исто така од виновните. Еден старец пред масата на полицаецот, кога го запрашаа како се вика, уплашено одговори на бугарски, и полицаецот разгневен, дека му одговорил на бугарски, толку силно го натреска неколкупати по лицето, што тој падна во несвест, и тие со клоци го убија пред мои очи. Тој бездруго умрел поскоро од страв. Тој држеше една кошница со цвеќиња, очевидно продавал цвеќиња од бавчите. Потем го изнесоа и го однесоа во италијанската болница, божем починал од срцев удар.
На 16 април изутрината бил фатен и Ѓорѓи Богданов, што беше фрлил бомба пред „Ноија". Тој ноќта, откако ја фрлил бомбата, си отишол дома. Домот му беше близу до кафеаната Алхамбра, каде Мил. Арсов фрли бомба, па полицијата, кога правела претрес меѓу Бугарите, одеднаш влегува во неговата одаја, и во неговиот куфер наоѓа два мелинитови патрона, без да бидат стегнати со прачки, туку само со мелинит. Заедно со куферот ги однеле во полицијата патроните и го уапсуваат Богданов. Го изведуваат пред воениот суд. Пред да го изведат на судење, бидејќи бил изолиран во одделна просторија, измачуван од помислата што ќе последува, троа се беше побркал. Кога нe изведоа на соочување со мене, зборуваше сосем противречно. Го прашаа „Зошто фрли бомба во Алхамбра?" Мислеа дека тој ја фрлил бомбата. Тој им одговара: „Милан ја фрли бомбата во Алхамбра", - „Ами ти каде фрли?" - „Јас во Ноија". Полицијата веднаш разбра дека има и некој „Милан". Бидејќи Богданов им рекол оти Милан е од Велес, сите „Милановци", што се наоѓаа во Велес и во Солун, ги доведоа на судот. Комесарот Панајот, велешанец, во служба на Турците, им кажал дека Милан Арсов другарувал со Орцета и со мене, сите други ги пуштаат. Милана Арсов го наоѓаат на 26 април во Солун и го уапсуваат. За да се уверат дали сме во контакт со ЦК (бидејќи полицијата знаеше оти Гарванов е замешан, но немаше факти), го запрашаа Богданова: ,.Го познаваш ли Гарванов" - „Не го познавам Гарванов, но знам еден Гарванов што ние сакавме да го убиеме". Еднаш, поради оние 1000 килограми динамит, ние - Кирков, Орцето и Мечев и јас, се препиравме; тие сакаа да му се одмаздиме на Гарванов. Јас бев против тоа, и најпосле и тие се откажаа од таа мисла. Богданов го слушал и го изломотил ова. Богданов рекол уште дека од тој истиот Гарванов сме добиле 36 лири. Вистина е дека 20 дена пред атентатот, за наше издржување, ги добивме од Гарванов тие пари, и од нив пред атентатот и се кулија поубави облеки. Милан Арсов, кога му ги поставуваа овие прашања, и кога му рекле оти Богданов рекол дека сме добиле од Гарванов 36 лири, и го запрашале дали е тоа точно, одговорил „точно". Меѓутоа, Гарванов беше уапсен заедно со сите други Бугари. Споменатата индиција беше многу силна и прилично го товареше. По настојување на конзулите, воениот суд ги судеше само замешаните во атентатот, а Гарванова и неговите другари ги суди друг суд. Гарванова го осудија на 101 година затвор. Дека Богданов уште тогаш, кога ги давал тие искази, бил веќе троа побркан, се гледа и од тоа, што подоцна по Св. Кирил и Методија, тој сакал да излезе низ дупката од ќелијата (тоа е малечка дупка), па стражарот го боднал со штитот и го ранил, па сосем се побркал, полудел. Му ставија вериги, а тој неврзано постојано зборуваше дека поради него ќе загинат татко му и мајка му, и слично. Очевидно таа мисла го измачувала најмногу.
На судот јас признав дека го запалив со динамит паробродот, туку не им расправав подробности. На прашањето: „Зашто го стори тоа?", им реков дека е одвишно да одговорам на тоа прашање. Ме запрашаа, бидејќи тој ден имало и италијански пароброд, поубав и слично, зошто не сум причинил пожар на него. Одговорив дека не сакам да дадам одговор на тоа прашање. Во затворот ни иајмалу не ме измачуваа. Марко Бошњаков, што ја држеше бакалницата, утредената (ушт на 16.) се сокрил во куќата на еден охриѓанец, сe до 6 мај. Тој ден, според поткажувањето на еден шпион, охриѓанец, го најдоа и него дома. Тој се појави пред судот. Призна дека држел бакалница, и сe друго. Марко Бошњаков е еден од групата то го уби Михаиљану; тој бил стражар тогаш во улицата, и вардел кога стана убиството на Михаиљану. И него го осудија на смрт. И Богданова го осудија иа смрт. На 24 мај се прочита пресудата на воениот суд. Беа присутни конзулите, видни трговци од Солун, дописници, воени чиновници, високи офицери. Ние, јас. Милан Арсов и Бошњаков, бевме изведени пред судот, а за Ѓорѓи Богданов се достави медицинско уверение дека е умопобркан. Се прочита пресудата. Се споменуваа убиените и сите други. Врз основа на чл. 54, 56 и 58 од турскиот кривичен закон бевме осудени на смрт со бесење. Се покажав ладнокрвен. Потоа, откако и по 24 часа не дојде потврда на пресудата од Цариград, нe пренесоа во централниот затвор во Еди-куле. Тоа беше на 25 мај 1903 г. Си помисливме дека пресудата е укината. Во централниот затвор не држеа три години. По два месеца Богданов умствено се подоправи, дојде на себеси. Во 1904 година во мес. април беше дадена општа амнестија, па пуштија 600 мина Бугари. Останавме само ние четиримината и други петмина, обвинети како соучесници на Делчев при атентатот на мостот кај Ангиста. Тоа беа свештеникот Атанас Иванов, па Кочов, Митов, Арабов, Коце Шатров, Паскал Ризов и Аврам Николов, - сите селани од село Скрижево (Серско). Останавме само ние, затворот се испразни, стана глуво. Ни беше ужасно, не обзеде јад и ни беше тешко, бидејќи останавме со злосторници, катили Турци и Бугари, а немаше надеж наскоро да има пак некаков повод за амнестија.
Не држеа уште во центр. затвор, сe до 23 април 1906 г.. Тешко го почувстеувавме тој затвор. Тогаш со султанско ираде, оние што беа осудени за големи престапи, од 10 години нагоре, се испраќаа на заточение во различни места: до 10 години во Подрум, до 15 г. во Сирија и во Триполи; скрижевчаните ги испратија во Пајас-кале (во Аданскиот вилает), а осудените на вечен затвор и на смрт - во Фезан (во Африка), 950 километри во внатрешноста, во градот Мурзук, што се наоѓа на 600 метри височина над морското рамниште. Две групи осудени на 10 години, ги испратија на Родос и во Подрум.
Во Фезан ние поминавме тежок живот. Се ослободивме сега, на 2 август годинава (1908). Таму умреа Марко Бошњаков, на 15.02.1908 од мочуришна треска (fievre paludikue) и Милан Арсов, од туберкулозна ангина (anguine toubercouleuse), на 8 јуни 1908 г..
Во Фезан бевме до 50 мина Бугари - од битолско, скопско и солунско, сите политички заточеници

Chicago Bulgarians and Macedonians Parade and Raise Battle Cry

Chicago Record Herald 12 Dec 1910
Chicago became the American center yesterday of a revolt against the renewed depredations of the Turk in Macedonia, and the Bulgarian flag was unfurled in the streets of this city for the first time.
Several hundred members of the Bulgaro-Macedonian league paraded the West Side and met in Bricklayers' Hall, Peoria and Monroe streets, where fiery speeches were made against the outrages committed in their native land.
A majority of those present were refugees who had fought as insurgents in the Macedonian mountains against the Turkish soldiers, and they raised their battle cries again in a pledge to return this summer and join the revolt which is being started.
TO FREE MACEDONIA
The Bulgaro-Macedonian League is an organisation formed to free Macedonia from the Turks, and this was the first meeting of its members in the United States. The league will endeavour to induce United States intervention.
The ingratitude of the Young Turk party, which the Bulgaro-Macedonians helped to overthrow Abdul Hamid, was scored by Dr. D. Dosef, one of the speakers.
"Many of the men before me are carrying bullets as the result of fighting the Turk. You helped the Young Turk overthrow the old regime and get a constitution. Your people were treated well for a time after the revolt. But today Macedonia is where she was in the reign of Hamid, in the hands of mercenaries; women are being outraged and men tortured and thrown into prison."
The speaker explained that no help could be expected from European powers because of their selfish interests, but that America was in a position to make an effective protest.
BISMARCK IS BLAMED
I. N. Mustreff, President of the Chicago branch of the league, said the jealous fear of Bismarck was responsible for the loss of freedom to Bulgaria when at the conference at Berlin he had demanded that that country, be divided up between Turkey, Servia and Roumania, leaving but a small part of it free. He said that Gladstone had been a true friend of Bulgaria.
"America" and the national hymn of Bulgaria were sung.
The Bulgarians and Macedonians are of the same race and speak the same language. Bulgaria proper now is free but Macedonia is under the rule of the Turk.
The meeting in Chicago will be followed by others in New York and other large centers throughout the United States.

Ѓорече Петров: Беседа за Гоце-1919

"..Делчев, не беше само борец за македонското ослободително дело, туку и човек на бугарската општествена мисла. ...Делчев умре по слаткото прикажување со една бабичка среде бугарско село [с. Баница, Серско - Егејска Македонија]. ...вратите на Организацијата беа широко отворени за сите Бугари, безразлично од нивните политички убедувања... Живот на Делчев среде народните кругови се одвиваше младешки, но на секој чекор тој личеше на учител: да ги разбуди кај Бугарите смелоста, неустрашливоста и другите квалитети за кој тој беше лично пример. ...Револуционерната дејност на Гоце Делчев во Организацијата почна 1894 г. како учител во штипско Ново Село.
Македончињата, 4-5 души од Военото училиште... формирале таен социјалистички кружок... Делчев беше најбудниот меѓу нив. ...Никој од неговите другари не можеше да си спомне зошто тој го избрал токму Штип и по чија ургенција бил назначен таму. ...Според една верзија, преку летото во 1894 г. Гоце заминал за Солун каде се сретнал со Даме и со негова помош бил назначен за учител во Штип.
Ефрем Чучков, другар на Гоце, нè уверуваше, дека Гоце уште од Софија знаел дека ќе оди во Штип, бидејќи се распрашувал за градот... Еден другар на Гоцета, кукушанецот Георги Имов, кој беше отпуштен од Военото училиште, пред Гоцета, ...може да биде врската со Даме. Чучков предполага дека врската е воспоставена преку него. ...Ентузијазмот на Делчев, кој дејствуваше на чувствата и методичкиот ум на Даме Груев, којшто дејствуваше на сознанието, ги поставија темелите и ја издигнаа зградата на онаа револуционерна тврдина од град Штип, чија слава стигна дури и до Србија, кога штипските младинци во текот на 1914 г., како регрути во Крагуевац, откажаа да му дадат заклетва за верност на крал Петар, пеејќи бугарски патриотски песни.[29]
Сакаме да истакнеме, - кажува Ѓорче, - дека по Битола со Пере Тошев, Штип со Делечев стана второто по значење револуционерно гнездо во Македонија. ...Денешното поколение, македонско-бугарско население, израснато во целина во револуционерната атмосфера, калено во борби и страдања, ќе биде готово да ги следи до крај неговите завети за татковината. ...Македонија ја загрозува подлабоко робство - српското и грчкото кое е гарантирано, ако не засекогаш, тогаш за долго врме. ...Едно знам, дека паметењето на народните борци - светци било потребно за поколенијата, за да ги буди и повикува на работа.“

Национална припадност на санданисти и неоврховисти.

Весникот на левицата „Народна воля“, редактиран од А.Томов, во бр.1 (Солун, 19.01.1909) во увидната статија „Нашите позиции“ пишува:
„„Единство“ и „Конституционна заря“ има задачи на определено време, од кои главната беше да содејствуваат во ориентирањето на општествено-политичка мисла на Бугаринот во Империјата... Во средината на бугарскиот елемент во Империјата се извршува организирање на демократските сили. Од една страна, ние имаме брзо никнење на Бугарската народна федеративна партија [Оснивачкиот конгрес на НФП ќе се одржи во август 1909 г.], а од друга - почетоците на Работничката партија. ...Како орган на Б.Н.Ф. партија „Народна воля“ застанува врз почвата главно на оној дел од бугарското население кое го сочинува неговото преовладувачко мнозинство и најглавниот елемент во таа партија - лишените од државни грижи ситни сопственици, безимотни или малкуимотни чифлигари, ситни стопани, занаетчии и трговци. Тие се слоевите, чиишто интереси денес се интересите на бугарската националност во Империјата. ...Националното прашање за нас е прашање за демократија... Обединувањето на бугарската националност и нејзиниот културен развиток ние не го гледаме ниту во присоединувањето на делови од Империјата кон Бугарија, ниту во сосипувањето на било која од нејзините соседни држави и на било која од националностите во Империјата, напротив - само во заедничкото нивно благодејствие и во општото нивно побратимување, кое ќе се реализира во реализацијата на Источната федерација.“
Во истиот број на „Народна воля“ активистите и водачите на Сојузот на бугарските конституциони клубови се наречени: „во голем дел туѓи агенти“, „бугарски лажни патриоти“ и др.
Но, во однос на националната припадност на мнозинското македонско население, меѓу весниците на „прогресивната левица“ (санданистите) и клубистите („неоврховистите“ - „бугарските лажни патриоти“) нема никаква разлика. На пример, во весникот на „Съюза на българските конституционни клубове“ (Сојузот на бугарските конституциони клубови) „Отечество“ во бр.43 (Солун, 18.07.1909) во статијата посветена на годишнината од Илинденското востание, се кажува:
„Десети јули [„хуриет“], тоа е епилог на Илинден; Илинден, тоа е најторжествениот акт на величествената македонска револуционерна драма. Без Илинден не би имало 10 јули. Последната дата е општоотоманска. Илинден е наш, на Бугарите.“
Во органот на „прогресивната левица“ (санданистите - ценралисти) „Народна воля“ бр.19 (Солун, 25.04.1909) во статијата за Гоце Делчев стои: „Бугарското население во Македонија и Одринско... Во таа мачна и неравноправна борба на бугарскиот народ во Македонија пројави ретка издржливост“.

Писмо от Австралия

Братя,
Аз съм от Лерин, от години живея в Австралия. Тук срещам и млади кора от София и от други краища на България. Разговаряме с тях за всичко. Но виждам, че у тях народното е замряло. Те нямат хабер за нас, дето още имаме корени в Гърция. Нямат хабер за гръцката политика към нас, за гръцката злоба срещу нас. Горко на нашите от Костурско, Воденско, Драмско, Серско. Не разбирам, братя, каква ви е политиката там, в България. Мое мислене е, че всеки народ трябва да знае кои са му приятелите и кои - враговете. Какво е положението на нашите в Гърция? Лошо, братя. И Вие трябВа да знаете това. Аз ще ви разкажа, доколкото мога, за това какво правят гърците с нас.
Разберете едно: гърците много се плашат от българите. Най-големите врагове сме им ние. Колко избиха, колко изселиха, колко претопиха и все този страх. И сега цялата им политика е насочена към това: да ни затриват. Още когато Караманлис дойде за първи път на власт, измисли детските градини. В тях започнаха да събират малечките ни деца и да ги учат на гръчки. Сакаха да им внушат забрана към нашиот език. Бабите и дядовците, които досега не бяха научили гръчкия, бяха принудени да го учат, защото децата не сакаха да сборуват по нашенски и у дома. Там, в детските градини, им внушават дека българският език е варварски. Ние сакаме да предпазим децата си от тази асимилация.
Голямо е притеснението, което имаме от гърците. Те държат сметка за всяка девойка от нашите семейства. С пари, с икономически натиск, заплахи те правят всичко възможно да оженят момичето за грък. Всички момчета от нашите, като отидат войници, ги разпращат по най-далечните острови. Там главната задача на офицерите и генералите е да задомят нашите момчета за гъркини. По това се мерят заслугите на гръцките офицери към Гърция.
Още като бях в нашенските места, ми попадна документ, подписан от брата на Караманлис, който също бе голям човек във властта. Според този документ местните общини се заставяха да не дават работа на българите по месторождение, а да ги изпращат на работа по островите, а по нашите места да заселват гърци, които на всяка цена трябвало да се женят за българки. Стига се дотам, че на гъркиня, която реши да се ожени за наше момче, държавата й подарява къща или апартамент.
А какво правят с нашите земеделци селяни. Тяхното мляко и тяхното месо се изкупуват на два пъти по-ниски цени, отколкото във вътрешността на страната.
Същата политика на отсяване се води и с децата, които искат да учат във висша школа. Аз саках да уча археология, но гърците не позволяват на българите да се занимават с история. Страхуват се да не научим истината. Сякаш не я знаем.
За нас най-важното сега е езикът. Той ни учи кои сме, какви сме. Ние сакаме да запазим децата си за езика. Загубим ли ги тях за езика, загубени сме и ние.
Сега ке се върна и малко назад. От татко ми го зная. Нашите голяма надежда са имали в България. На четири пъти България ни надигаше и четири пъти ни оставяше да ни колят гърците. Нашите чакаха през 1912 г. Чакаха през 1922 г. Когато се надигнаха нашите във Воден, Костур и Лерин, ни напуснаха. През 1944 г. - също. България се оттегли и след това натовариха местните българи на кораби и ги изпратиха по островите да умрат и да се претопят. Да не говорим за 1949 г., когато България отказа да приеме хората ни, пострадали в гражданската война. През всичкото това време нашият местен народ очакваше помощ от България. Правихме арки да посрещнем цар Борис III, но не го дочакахме. В тази страна ние израснахме като македонци, но от майките и бащите си знаехме, че сме българи. Ние сакаме обединена Македония, но без граници с България. Разберете, че народът ни не се интересува как ще се нарича - българи или македонци, за настова е едно и също. Народът сака да се отърве от гърка.
Ще ви разкажа една много важна случка. Кога си бев още по нашите места ми казаха, че гръцките комунисти се борили за равноправие и справедливост. И ние, няколко човека, за да се запазим като българи, решихме да се запишем в комунистическата партия. Когато ни приемаха, се събраха повече от 500 човека. Ние им рекохме дека сакаме да учим на язика си и дека е добре да имаме затова учители от България. Петстотин гърла ревнаха като люто ранен звяр. Казаха ни: "Ще ви изхвърлим през прозореца!" И ни изгониха. Та вие, братя, разберете: партиите в Гърция могат да се карат помежду си и да приемат всички: и цигани и албанци и куцовласи, и арменци, и евреи, но българи не признават. Срещу българите партиите забравят всички кавги и се обединяват. Това е. Когато Атина реши да упражни натиск върху някой непокорен българин, тя го прави с различни средства. Натиск полицейски - бой, арест, или кола ще го блъсне, или ще му изчезне детето, или той самият ще изчезне, докато го принуди да се изсели или да се погърчи Такава е картината, ама вие, в Бъглария, както виждам, хабер нямате от тези неща. Ех, братя, братя...

Спомени од Славејко Арсов

„Работническа искра" бр.4/1909-Битола

Писмо на Главниот штаб на Вториот македонско-одрински револуционерен округ до Бугарската влада.

ДоПочитуваната Владана Кнежеството Бугарија
Со оглед на критичката и ужасна положба, во која се најде бугарското население од Битолскиот вилает по извршените опустошувања и ѕверства од турската војска и башибозук, со оглед на тоа, дека тие опустошувања и ѕверства на систематски начин продолжуваат и не може да се предвиди до каде ќе отидат; со оглед и на тоа, дека тука сe бугарско ризикува да изгине и се затре без спомен од насилства, глад и настапувачката мизерија. Главниот штаб смета за свој долг да му обрне внимание на Почитуваната Бугарска Влада на катастрофалните последици за бугарската нација, ако таа не си го исполни својот долг спрема своите еднородни браќа тука на еден впечатлив и активен начин, како што се налага од силата на околностите и опасноста, која што ја загрозува бугарската татковина денес.
Верувајќи, дека Почитуваната Влада е доволно запозната со конечното опустошување на вилаетот, ние сметаме за излишно тука да ги повторуваме фактите со нивните подробности, а ќе се ограничиме само да ја резимираме во неколку точки создадената положба на нашиот народ и грозните последици од него.
1. Како во изгорените или напуштените, така и во останатите бугарски села, со мали исклучоци неизгорениот дел од реколтата остана неприбрана, затоа што секоја жена или маж, кои би се појавиле пред очите на заталканиот аскер и башибозук, бидува убиен – храната се прибира постојано од од турското население под заштита на турската власт. Голем дел од неа, како и од грабнатиот добиток, се употребува за издршка на војската.
2. Сите материјали, орудија и рогат добиток, со кои се обработуваше земјата, изгореа во запалените села, а во останатите беа грабнати од војската и башибозукот.
3. Скоро целиот ситен добиток, со кој стопанисуваше поголемиот дел од планинското население, беше уништен или грабнат по заповед на власта.
4. Сите изгорени села беа ограбени пред нивното опожарување, а истата судбина ги снајде буквално уште сите неизгорени села, оставајќи ги нивните куќи само со голи ѕидови, а избеганите жители, мажи, жени и деца, само со кошулите на грбот.
5. Религиозните обреди се изоставени во изгорените села, и црквите се опожарени, а во неизгорените беа ограбени, оштетени или поругани. Турците на многу места ги употребија за време на нивното претстојување во селата за коњушници или нужници, како на пример во селата Таш-Моруништа, Смилево, Кривени, Круше и др.
6. Ниту едно бугарско училиште не е отворено, ниту ќе се отвори, бидејќи: а) населението е распрснато како резултат на турскиот терор, б) бидејќи сите учители, како и свештениците се со четите, следствено се невозможни пред турската власт, за звањето кое што го имале, в) никој не мисли за науката, кога е ставен вон од законите на државата, затоа што го носи името Бугарин и се бори со гладта.
7. На многу места турската власт му соопштила на неизбеганото население, дека ако сака да биде поштедено, треба да прејде под ресорот на Патријаршијата. Такви случаи има: во Охридско, Битолско, Леринско и Костурско, каде што војската, придружувана од грчкиот владика, го принудувале населението да го предава своето оружје и да ја признае Патријаршијата.
8. После нашите први напаѓачки дејствија ние бевме принудени да држиме пасивно поведение, бидејќи секогаш кога ќе отпочневме борба со мобилизираните турски табори, било од одбрамбени позиции, било од фронтални позиции, согласно со нашата тактика на дејствување, Турците по завршувањето на борбата, се нафрлаат врз околните невооружени мажи, врз жените и децата и убиваат кого што ќе сретнат, обесчестуваат жени и девици, ги палат ннезгорените села и го собираат добитокот, зачуван од нивните претходни наезди. Случај во селата: Арменско (Леринско), каде убија 114 старци, жени и деца, Круше, Леорка, Кривени, Златари, Болно, Подмочани, Ехла и др. (Ресенско), Плаке, Речица, Сирула, Куратица и др. (Охридско), Смилево, Ѓавато (Битолско) итн. итн.
Како резултат на сето гореизложеното му го обраќаме вниманието на Почитуваната Бугарска Влада за тешката и безпомошна положба, во која што се наоѓа сега нашиот народ, и во блиска иднина, загрозувачката, жестока и жална судбина, како во материјален и здравствен, така и во духовен и училишен однос. Како очевидци на оваа состојба, ние се осмелуваме со сигурност да Ви ја претставиме мрачната перспектива на иднината во следното:
1. Како резултат на гладот, мизеријата и зимата што се приближува, една третина од нашиот народ е осуден на гладка смрт.
2. Бидејќи добитокот и земјоделските орудија станаа плен на огнот и Турците, населението дури и да би било оставено на мира, немајќи со што да ја обработува земјата, ќе биде принудено да им ја отстапи на Турците и фанатиците гркомани и целосно ќе биде претворено во чифлигарство.
3. Останатиот дел од населението, западнат во духовен и лишен од најнужните средства за живеење, не ќе има возможност да се спротивстави на желбата на турската власт и на примамливите и заплашувачки агитации на разбеснетите грчки владици и нивните органи и сигурно ќе прејде под ресорот на грчката патријаршија, и ќе биде засекогаш изгубен за бугарската црква и нација.
4. Да не го пропуштиме и следното: Од некое време наваму тука почнаа да им се прават на бугарското население тајни предлози од католичките и протестантски мисионери за минување под ресорот на нивните цркви ако сака да биде заштитено од турските ѕверства. Нема да биде чудно, ако оној дел од населението, кој не би се препуштил на грчките подлажувања, да ја прифати унијата или протестанството.
После сето ова нам ни е чудно, како Почитуваната Влада, која што ги раководи интересите на бугарскиот народ, продолжува да гледа со ладнокрвност на систематското истребување на бугарското население и пропаѓањето на бугарското име и чест пред светот.
Поставени на чело на нашето народно движење тука, ние апелираме кон Вас од името на робот бугарин да му притекнете на помош на најефикасен начин — преку војна. Веруваме, дека одѕивот е истиот кај народот во Слободна Бугарија.
Чезнеејќи по Вашата патриотска интервенција, пријатно ни е да Ви соопштиме, дека ги држиме на располагање нашите вооружени сили, кои до сега сме ги штеделе.
Од Главниот штаб

H.R Wilkinson, A review of the ethnographic cartography of Macedonia

Спомени - Иван Хаџи Николов

Historical Politics and Historical “Masterpieces” in Macedonia

In 1995, the social anthropologist from the US, Kate S. Brown, tried to examine this success with the help of the “national imagination” in the now independent Macedonia, and, toward this aim, formulated the following leading question:
"In the 1990s, Macedonians speak a language codified in 1946, spoken by less than two million people, and with a very slender literature. They are members of an Orthodox Church whose authority was established by a socialist political regime in 1968. They are heirs to a 1903 revolution that until the 1940s was described by almost all sources as being Bulgarian. They are descendants from people who were called, and at times called themselves, Serbs or Bulgarians. They have no modern history of independent statehood; the last period that they can claim as boasting a Macedonian regime was in the 11th century. The Republic of Macedonia, established by consensus authorized by a referendum, has no internationally agreed name read more... Yet its Slavic inhabitants have no doubt that they are Macedonians, and that the territory they occupy has always been and should always be occupied by Macedonians. The question that baffles many Western observers is simple: how do these people know who they are?

The great degree of politicisation of Macedonian historical science has not disappeared but, on the contrary, has just continued to grow. The polarisation of the political system and the media in the 90s opened up new possibilities to the historians from Macedonia, and gave them a multitude of new impulses. And, when it comes to the internalisation of Macedonian historiography, the national vagueness combined with the deficit knowledge of foreign languages further disrupt the acceptance of non-Macedonian literature on the history of Southeast Europe in general, and especially the Macedonian one. As a consequence, there is limited international interweaving, and the process of developing the expertise of the historians in Skopje that started in the post-Tito period after 1991 has not accelerated. Yet, there are some flickers of hope: the Institute for National History marked its 50th anniversary in 1998 with a symposium entitled “Macedonian historical science – accomplishments and problems”. However, the anthology that was published contains 43 texts, among which there were not less than three of a (self)critical nature that referred to the typical Macedonian symbiosis between politics and historiography before and after 1991 . The book also contains texts by seven foreign historians, amongst whom three are from Serbia, and one each from Bulgaria, Turkey, the Czech Republic and Germany. There is certainly no text by a Greek or an Albanian, let alone by an Albanian Macedonian. The historical science of this mini-republic, shaken by crisis, has a long way to go from “a history of the Macedonian people” to becoming “a history of Macedonia”. However, a turn in the direction of “the history of the Macedonian Bulgarians”, just as a turn in the direction of “the history of Southern Serbia”, cannot for certain be excluded
Stefan Troebst Leipzig

Спомени - Христо Татарчев

Сестри от Македония

Писмо на Сониксен по повод опожарувањето на Ниси

Бащат�